Review: Speakerphone ซอฟต์แวร์จำลองเสียงลำโพงและส��าพแวดล้อมจาก Audio Ease

ตีพิมพ์ครั้งแรกโดย The Absolute Sound & Stage

ไม่บ่อยนักที่ในแวดวง Virtual Studio จะมีการเปิดตัวผลิต��ัณฑ์สู่สาธารณาชนก่อนทำการขายจริง โดยทิ้งช่องว่างห่างกันเป็นปีเช่นนี้ เพราะธรรมชาติของช่องว่างระดับนี้ ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นสินค้าระดับนวัตกรรม

อันที่จริง “Speakerphone” นั้น ถือเป็นเครื่องมือชนิดใหม่ ที่ยังไม่มีผู้ผลิตซอฟต์แวร์สตูดิโอทำมาก่อน แต่ความเป็นจริงแล้วเทคนิคต่าง ๆ ที่นำมาใช้ใน Speakerphone นั้น แท้จริงไม่ได้มีอะไรใหม่เลยครับ หลัก ๆ เลยคือการคอนโวลูชั่น (Convolution) กับตัวแทนของ Speaker ซึ่งก็คือ Impulse Response (ตัวย่อ IR) ซึ่งจะว่าไปแล้วเทคนิดของการคอนโวลูชั่นบน Speakerphone นั้น ถ้านับเฉพาะในส่วนของการจำลองลำโพงรุ่นต่าง ๆ ก็น่าจะง่ายกว่า “Altiverb” ซอฟต์แวร์ Convolution Reverb ที่ว่ากันว่าดีที่สุดในโลกจาก Audio Ease ผู้ผลิตรายเดียวกันเสียอีก เพราะอย่างแรกเลย IR ที่เป็นตัวแทนของ Reverb นั้น มีความยาวกว่า IR ที่เป็นตัวแทนของ Speaker มาก ๆ ลองจินตนาการว่าเราต้องการหางเสียงยาว ๆ ของ Reverb ขณะที่การจำลองเสียงลำโพง เป็นเรื่องของการเปลี่ยนผลตอบสนองทางความถี่ (Frequency Response) ในช่วงเวลาจำกัดสั้น ๆ ซึ่งความยาวของ IR ในระดับแค่เสี้ยววินาทีนั้น มีผลต่อการทำคอนโวลูชั่นมาก (อ่านรายละเอียดส่วนนี้ ตอนท้ายบทความ) เนื่องจากการคำนวณคอนโวลูชั่นนั้นมีความสลับซับซ้อนในแง่ที่ต้องนำผลลัพธ์ของการคูณกันของตัวเลขสองชุดมาบวกซ้อนกันเข้าไปอีกทีหนึ่ง ยิ่งชุดของตัวเลขยิ่งมาก การคำนวณก็ยิ่งหนักมาก ดังนั้นเสียงแค่หนึ่งวินาที ที่มีตัวเลขไม่น้อยกว่าสี่หมื่นจำนวน ก็อาจทำให้ CPU เป็นบ้าได้ (สมัยเป็นนักศึกษา ผู้เขียนเคยทดลองเขียนโปรแกรมง่าย ๆ เพื่อทดสอบแนวคิดของ Convolution Reverb โดยใช้การคำนวณตามทฤษฏี ปรากฏว่าถ้าเป็นชุดตัวเลขน้อย ๆ หรือคำนวณแบบ Offline ผลลัพธ์ออกมาถูกต้องตามปกติ แต่พอทดลองนำเพลงทั้งเพลงมาทำคอนโวลูชั่นแบบ Realtime ก็พบว่าคอมพิวเตอร์ถึงกับนิ่งไปเลยครับ)

ด้วยเหตุนี้นักพัฒนาซอฟต์แวร์ด้านเสียงต่างก็พัฒนาอัลกอรึทึ่มหรือวิธีการต่าง ๆ ที่แบ่งเบาการคำนวณคอนโวลูชั่นเพื่อให้สามารถนำไปใช้ทำ Realtime Effect ได้ ที่โด่งดังคือเทคนิค Partitioned Convolution เริ่มต้นจากปลั๊กอินของ Sonic Foundry (ปัจจุบันเป็นของ Sony) อย่าง Acoustic Mirror ซึ่งถ้าใครเคยใช้คงจำได้ว่ามันซด CPU ในระดับไหน ต่อมาเริ่มมีของฟรีให้ใช้อย่าง SIR (Super Impulse Response) จนมาถึงตัวที่ผู้เขียนติดอกติดใจอย่าง Altiverb ที่ถือเป็นปู่ของ Speakerphone เพราะใช้อัลกอรึทึ่มในการคำนวณเหมือนกัน และก็อย่างที่เคยรายงานให้ทราบกันในคอลัมน์ Music Tech Review ที่ว่าตอนนี้ Convolution Reverb นั้น ถูกพัฒนามาเป็นมาตรฐานของซอฟต์แวร์ DAW ไปเรียบร้อย เราทุกคนจึงคุ้นเคยกับมันดี

Speakerphone คือการต่อยอด Convolution Reverb ออกไป เพราะนอกจากมันจะจำลองเสียงลำโพงรุ่นต่าง ๆ ได้อย่างเหมือนจริงแล้ว มันยังเพิ่มเสียงส��าพแวดล้อมหรือ Reverb เข้าไปอีกด้วย และแม้ว่าบนอินเตอร์เน็ตจะมี IR ที่ดึงมาจากอุปกรณ์ต่าง ๆ มากมายให้เราดาวน์โหลดมาใช้ฟรี ๆ ได้ แต่ผู้เขียนก็เชื่อว่านี่ไม่ใช่เหตุผลที่ Audio Ease จะไม่ทำ Speakerphone เพราะ Speakerphone ได้เพิ่มส่วนที่เป็นมากกว่า Convolution Reverb ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการจำลองลำโพงและส��าพแวดล้อมแยกกัน ถ้าเราอยากทำแบบนี้โดยไม่มี Speakerphone ก็ต้องเปิด Convolution Plugin ถึงสองตัวในแทรคเดียวกัน และการที่เป็น Sample Player ในตัวทำให้เราสะดวกในการเพิ่มเสียง SFX เข้าไปง่ายกว่าการอิมพอร์ทเสียงเข้ามาในโปรเจกต์มากนัก รวมไปถึงเอฟเฟกต์เพิ่มเติมที่จำเป็นต่อการแต่งเสียงก็มีมาให้พร้อมสรรพ

เราลองมาดูความน่าใช้ของ Speakerphone แบบลงลึกถึงรายละเอียดในแง่มุมต่าง ๆ กันครับ